सौन्दर्य र चेतनाको संगमस्थल काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको पवित्र माटोमा विक्रम संवत् २०६४ साल भाद्र ३ गते प्रताप चौलागाईँको जन्म भएको हो। बाल्यकालदेखि नै अद्वितीय प्रतिभा र तीक्ष्ण बौद्धिकताका धनी चौलागाईँ वर्तमान नेपाली साहित्यका एक देदिप्यमान र उदाउँदा तारा हुन्। साना आँखाहरूमा बृहत् क्षितिजका सपना सजाउने प्रताप सानै उमेरदेखि अध्ययन र सिर्जना दुवै क्षेत्रमा उत्तिकै अब्बल र अनुकरणीय रहँदै आएका छन्।
साहित्यिक यात्राको प्रस्थानविन्दु
अक्षरहरूसँगको सामीप्यता र शब्दप्रतिको गहिरो अनुरागले उनलाई बाल्यकालमै कविताको संसारतर्फ आकर्षित गर्यो। कलिलो उमेरमै भावनालाई शब्दको रूप दिन खप्पिस प्रतापले मात्र १३ वर्षको अल्पायुमा "बाटो अनि जिन्दगी" शीर्षकको कवितामार्फत आफ्नो औपचारिक साहित्यिक यात्राको शङ्खघोष गरेका थिए। जीवनलाई एउटा अनवरत यात्रा र बाटोलाई भोगाइको जीवन्त प्रतीकका रूपमा प्रस्तुत गरिएको उक्त कविता नै उनको साहित्यिक जीवनको बलियो जग बन्न पुग्यो।
लेखन शैली र वैचारिक दृष्टिकोण
प्रताप चौलागाईँका कविताहरू केवल शब्दका थुप्रा होइनन्, ती त गम्भीर चिन्तन र चेतनाका संवाहक हुन्। उनको लेखनमा मुख्यत: निम्नलिखित पक्षहरूको त्रिवेणी भेटिन्छ:
सामाजिक यथार्थवाद र राजनीति: समाजका विसङ्गति, भुइँमान्छेका आवाज र समसामयिक राजनीतिक उतारचढावलाई उनी आफ्ना कवितामा प्रखर रूपमा उतार्छन्।
दार्शनिक चेत र शाश्वत सत्य: जीवन, जगत् र समयको चक्रलाई बुझ्ने र बुझाउने उनको शैली निकै दार्शनिक र परिपक्व छ।
प्रकृति र मानवीय प्रेम: प्रकृतिप्रतिको अगाध प्रेम र मानवीय संवेदना, प्रेम तथा भावनाका सुकोमल तरङ्गहरूका साथै इतिहास र समसामयिकता उनका सिर्जनाका प्राण हुन्।
शिक्षा र नवप्रवर्तन: प्रविधि र साहित्यको सेतु
अध्ययनमा सधैँ अब्बल रहेका प्रताप केवल परम्परागत धारमा मात्र सीमित रहेनन्। वर्तमान समयमा उनी विज्ञान र प्रविधिको अत्याधुनिक क्षेत्र स्नातक तहमा BSc.CSIT (Computer Science and Information Technology) अध्ययन गरिरहेका छन्।
प्रविधिको तार्किक संसार र साहित्यको भावनात्मक संसार-यी दुई विपरीत ध्रुवजस्ता लाग्ने क्षेत्रहरूलाई एकाकार गर्दै उनले "प्रविधि र साहित्यको सेतु (पुल)" का रूपमा कार्य गरिरहेका छन्। उनले डिजिटल युगमा साहित्यलाई प्रविधिसँग जोडेर नेपाली वाङ्मयलाई आधुनिक, पहुँचयोग्य र नवप्रवर्तनात्मक ढाँचामा अगाडि बढाउने एउटा ऐतिहासिक अभियानको नेतृत्व गरिरहेका छन्।
"उनको एक हातमा प्रविधिको आधुनिक साँचो (Code) छ भने अर्को हातमा भावनाको जीवन्त कलम; उनी प्रविधिलाई साहित्यिक चेतना र साहित्यलाई आधुनिक प्रविधिको सामर्थ्य दिँदैछन्।"